17 september, Kennissymposium van Oogst naar Seed

Inspirerende blauwdruk uit de aquacultuur

De keynote speaker was Mike Velings, oprichter van Aquaspark, een internationaal opererende investeringsmaatschappij in de aquacultuur. De ervaringen en kennis van Aquaspark vormen een zeer inspirerende blauwdruk voor hoe de voedselbossector van de grond zou kunnen komen.

Voor een succesvolle en breed gedragen sector zijn investeringen nodig in alle fasen: van startups tot volwassen bedrijven én toeleveranciers. Bovendien is enig incasseringsvermogen van belang: Velings en zijn partners voerden gesprekken met 450 potentiële investeerders wat resulteerde in precies zestien concrete investeringen. Na het horen van de cijfers die zijn gemoeid met de projecten waarin Aquaspark investeert, is een conclusie van moderator Marieke Karssen dat de voedselbossector moeten leren denken in andere bedragen om opschaling mogelijk te maken.

Economische afwegingen

De rest van de dag volgden in drie breakout-sessies presentaties van vooral onderzoekers aan hogescholen en universiteiten.

Zo kwamen de economische afwegingen over de voedselbossector aan bod in de verhalen van Anna Minke Roodhof van Wageningen University and Research, van Marente Lokin van HAS Green Academy en van Wytze Walstra, mede-eigenaar van voedselbos De Laar in Elst (Gelderland).

Een inkomen genereren met de productie uit een jong voedselbos is in de huidige voedselketen een uitdaging. Mede daardoor is de realisatie van voedselbossen nog te zeer afhankelijk van de ideologische drijfveren van boeren. Factoren zoals leningen, toegang tot grond en wetgeving moeten dan ook beter worden afgestemd op kleine voedselbossen. Daarbij vraagt de nog lastige voorspelbaarheid van het oogstvolume flexibiliteit van zowel producent als koper.

Potentie ziet men ook voor andere doeleinden van voedselbossen. Het verdienmodel van voedselbossen is momenteel divers: voedselproductie is in de veelal nog jonge voedselbossen een relatief klein deel van de opbrengst.

Rondleidingen en een heerlijke lunch

De Koperwiek zelf bewijst overigens de aantrekkelijkheid van een voedselbos als bijvoorbeeld vergaderlocatie mét overheerlijke vegan lunch, maar ook als camping. Gedurende de dag konden bezoekers van het symposium drie keer mee op excursie over het terrein van De Koperwiek. En deelnemers van ver konden een plekje op de camping claimen.

Implicaties voor de ecologie

Diverse onderzoekers deelden de resultaten van hun onderzoek naar de ecologische gevolgen van voedselbossen, zowel boven- als ondergronds. Isabelle van der Zanden van het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) presenteerde haar werk aan de ontwikkeling van een voedselbosbodem. Ze onderzocht de ecologische gevolgen voor de bodems in graslanden, bossen en akkers waarop voedselbossen zijn gestart. De bodem is onderhevig aan natuurlijke secundaire successie en biedt een potentieel koolstofreservoir voor klimaatmitigatie.

Bram Wendel en Bastiaan Rooduijn spraken over het Nationaal Monitoringsprogramma Voedselbossen. Een grotere diversiteit aan bomen heeft meer soorten vogels en insecten tot gevolg, zo blijkt. Voor het meten van de successie zijn aaltjes in de bodem een goede graadmeter, omdat zij minder mobiel zijn dan bijvoorbeeld regenwormen. En een voedselbosbodem blijkt goed bestand tegen droogte.

Lieke Moereels van de Universiteit Gent deed samen met Piet Moerman van Voedselbos Deinze onderzoek naar de invloed van ondersteunende planten op een polycultuur van fruitgewassen. Met hun experimentele aanplant konden ze gericht hun onderzoeksvragen beantwoorden over ontwerp en beheer.

Verhalen vertellen

Voedselbospionier Wouter van Eck sloot het symposium plenair af met een rondje langs de velden van 10 jaar voedselbosbouw in Nederland. 2015 was het VN Jaar van de Bodem en markeerde de start van de Green Deal Voedselbossen. Meerjarige bomencultuur bleek niet alleen voorbehouden aan de tropen, maar ook goed toepasbaar in onze klimaatzone. Voor Van Eck is het duidelijk: reguliere landbouw kost veel tijd, precisiebemesting en ongediertebestrijding. Het echte geld komt niet bij de boer terecht, maar wordt elders in de keten verdiend en er wordt niet opgedraaid voor de lokale milieu-impact.

De hele dag was Femke van Voorthuizen, alias illustrator Visualizeur, bezig met een kleurrijke praatplaat als wrap up van de verhalen die zijn verteld. Met duidelijk zichtbaar de opdracht aan de gemeenschap: hou vol!

Tenslotte

Deze geweldige dag is mogelijk gemaakt door een samenwerking van Wageningen University and Research, het Netwerk Voedselbosbouw, kwekerij Koperwiek, Vereniging Voedsel uit het bos, Urgenda, Has Green Academy, Stichting Voedselbosbouw, Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen en Topsector Agrifood en Stichting Regeneratie.

En natuurlijk de verschillende bijdragen van de presentatoren, de deelnemers en de partners van het Topsector Project Wetenschappelijke bodemvorming onder de voedselbosbouw, te weten: Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen en Topsector Agrifood, Groen Ontwikkelfonds Brabant, Provincie Flevoland, Waterschap de Dommel, Waterschap Aa en Maas, Regio Noord-Oost Brabant, Stichting Voedselbosbouw, NIOO-KNAW, HAS Green Academy, AERES-Hogeschool Almere, Centre for Soil Ecology en Wageningen University and Research.

Wil je nog meer terugzien, klik dan hieronder op ‘alle foto’s bekijken’. Heb je zelf nog foto’s of filmpjes gemaakt? Voes ze gerust nog toe.

Tekst van dit verslag is geschreven door Tjitske Visscher.